Home

Voorwoord:

Na de plaatsing en onthulling van het Stirlingmotor-monument in 2008 op de flank van de Kattenberg werd een onderzoek gestart naar alle drie bommenwerpers die in 1943 in het buitengebied van Markelo zijn neergestort. Zeventien geallieerde oorlogsgraven op de Algemene Begraafplaats van Markelo zijn daarvan de stille getuigen zijn.

wargraves-Markelo

Met ondersteuning van de Stichting Heemkunde Markelo en vele anderen in binnen- en buitenland is heel veel informatie binnengekomen. Talrijke foto’s zijn ontvangen met betrekking tot deze bommenwerpers, hun missie en hun bemanningsleden.

Zonder anderen tekort te doen gaat speciale dank uit naar Darryl Robertson uit Nelson, Nieuw Zeeland. Darryl is een achterneef van de Stirling-bommenrichter Andrew McEwin. Darryl heeft heel veel tijd en energie gestoken in het traceren van nabestaanden van de, in totaal, 21 bemanningsleden. Via hen is heel veel informatie en fotomateriaal verkregen dat tot dan toe niet bekend was in Markelo.
Door deze aanvullingen zijn inmiddels de persoonlijke achtergronden van 20 van de 21 vliegeniers bekend. Daardoor is het mogelijk dat er, als het ware, bij elke grafsteen een gezicht kan worden geplaatst.

In juni 2013, bij de 70-jarige herdenking werd er, dankzij de medewerking van de Commonwealth War Graves Commission (CWGC) en de Gemeente Hof van Twente, een nieuw monument onthuld op de Algemene Begraafplaats evenals een plaquette met daarop de namen van de 21 bemanningsleden.

Tijdens deze Memorial werd ook een speciale plaquette onthuld voor Air Gunner Flight Sergeant Roy Victor Ledger. Hij behoorde ook tot de slachtoffers, doch er zijn nooit stoffelijke resten of andere bewijsstukken van hem teruggevonden. Zodoende staat hij sindsdien als vermist te boek en heeft hij nooit een grafsteen gekregen.

Met dit propeller-monument worden nu alle dappere vliegeniers, op een centraal punt, geëerd en sindsdien herdacht bij de officiële gelegenheden.

Op het moment dat we dit schrijven is de voorbereiding voor de grote herdenking in juni 2018 (75-jaar) in volle gang. Nu al kan gemeld worden dat de medewerking en ondersteuning geweldig en hartverwarmend is. Vele toezeggingen om de herdenking bij te wonen zijn al binnen gekomen. Denk daarbij aan nabestaanden uit de Gemenebest landen en diverse autoriteiten uit deze landen, maar ook vanuit Nederland is de belangstelling groot.

Voorjaar 2018.                                                                                                      
Benny Schreurs, voorzitter Stichting Committee Fallen Airmen Memorial Markelo

 

Inleiding:   

 In 1943 zijn, in een tijdsbestek van circa 3 maanden, in Markelo drie bommenwerpers neergestort van de Britse Royal Air Force (RAF).

Op 2 maart de Halifax W7877 in de hoek Tichelweg/Stokkumerweg; op 24 mei de Lancaster W4861 aan de Witterietsweg en op 23 juni de Stirling EF399 aan de Traasweg.
Hierbij zijn 18 van de 21 bemanningsleden omgekomen; 17 van hen konden worden geïdentificeerd en kregen een graf op de Algemene Begraafplaats in Markelo.

Op vrijdag 21 juni 2013 werd, onder grote belangstelling en bijgewoond door vele nabestaanden, een nieuw monument onthuld op het ereveld; zoals in het voorwoord al is vermeld.

Hieraan voorafgaand werd de Stichting Committee Fallen Airmen Memorial Markelo opgericht. Initiatiefnemers waren Benny Schreurs (voorzitter) en wijlen Egbert Holterman (penningmeester). Beiden waren als bestuursleden van de Stichting Cultuur Historische Elementen Rondom Markelo (SCHERM) al nauw betrokken bij de herdenkingen in 2008 en de onthulling van het vliegtuigmotor-monument op de Kattenberg. Ook werkten beide mee bij de 65-jarige herdenking van de bevrijding van Markelo in 2010. 
Bij de herdenking in 2008 waren vele genodigden aanwezig. Niet alleen enkele nabestaanden van de slachtoffers maar ook o.a. de Ambassadeur van Nieuw Zeeland en afgevaardigden van de Britse en Australische Ambassade.

Naar aanleiding van de herdenkingen in 2008 en 2010 kwamen veel reacties binnen, zowel uit het buitenland als ook uit Nederland. De Nieuw-Zeelandse Minister van Defensie Dr. Wayne Mapp en meerdere nabestaanden uit Groot Brittannië en Nieuw Zeeland kwamen speciaal hiervoor naar Markelo. 
Maar bij deze herdenkingen werd ook duidelijk dat er bij de oorlogsgraven op het ereveld in Markelo eigenlijk geen centrale plek was om kransen of bloemen te leggen. 
Het idee vatte post om in 2013, bij de 70-jarige herdenking, een nieuw monument te onthullen en daarbij de nabestaanden van de 21 betrokken vliegeniers uit te nodigen. 17 van hen hadden een rustplaats gekregen, 1 was als ,,vermist” geregistreerd en 3 overleefden de crashes in Markelo. 16 van hen waren afkomstig uit Groot Brittannië, 4 van hen kwamen uit Nieuw Zeeland en 1 uit Australië.

Via de Oorlogsgravenstichting werd contact opgenomen met de Commonwealth War Graves Commission (CWGC) en werd een verzoek ingediend om een authentieke WO-II propeller als monument bij de 17 oorlogsgraven te mogen plaatsen.
Het CWGC reageerde positief, waarna ook de Gemeente Hof van Twente haar volledige medewerking verleende. De beoogde WO-II propeller werd aangekocht en de plannen verder uitgewerkt.

Tot eind 2010 was er slechts contact met nabestaanden van de 4 Nieuw-Zeelandse bemanningsleden van de neergestorte Stirling. Eén van hen, Darryl Robertson, had al eerder geprobeerd in contact te komen met nabestaanden van de 3 Britse Stirling vliegeniers. Deze pogingen waren echter zonder succes gebleven. 
In de zomer van 2011 werden, met hulp van enkele RAF-veteranen, oproepen geplaatst in alle lokale dagbladen van de geboorteplaatsen van de betrokken vliegeniers. Het positieve resultaat overtrof de verwachtingen. Van 20 van de 21 betrokken bemanningsleden meldden zich nabestaanden. 
Hun reacties waren hartverwarmend en bij de Memorial in 2013 waren circa 60 familieleden aanwezig.

In overleg met het bestuur van het Canada Comité Markelo werd besloten om deze gasten gedurende één week onder te brengen bij de plaatselijke gastgezinnen, waar al vele jaren Canadese veteranen en families welkom waren.

Bij de viering van 65 jaar Bevrijding in 2010 is nauw samengewerkt met Keep Them Rolling (KTR). Tijdens hun Liberty-tour destijds waren zij met ongeveer 100 voertuigen aanwezig bij de herdenking op de Markelose Begraafplaats. Ook bij de Memorial in 2013 was KTR het hele weekend aanwezig en verzorgde het vervoer van de buitenlandse gasten. Het Markelose KTR-lid Erik Nijenhuis heeft desgevraagd ook zitting genomen in het Bestuur van de nieuwe stichting.

De scholieren van groep 8 van alle Markelose basisscholen worden nauw bij de herdenking betrokken. Zij hebben jaren geleden de oorlogsgraven geadopteerd. Daarmee wordt de herdenking in stand gehouden en het besef dat onze vrijheid niet zonder offers tot stand is gekomen en dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is.

 

Rev. voorjaar 2018